بسم الله الرحمن الرحيم

در پي انجام مذاكرات سه‌جانبه تركيه، برزيل و جمهوري اسلامي ايران در تهران درباره چگونگي تبادل سوخت هسته‌اي، بيانيه‌اي منتشر شد كه مهمترين فراز آن، اعلام موافقت جمهوري اسلامي ايران با مبادله سوخت در خارج از ايران است. ماده 5 اين بيانيه مقرر ميدارد جمهوري اسلامي ايران 1200 كيلوگرم سوخت اورانيوم كمتر غني شده را در تركيه به امانت مي‌گذارد كه در مالكيت ايران خواهد بود و ايران و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي امكان نظارت بر آن را خواهند داشت. در ماده 6 اين بيانيه آمده است: جمهوري اسلامي ايران موافقت خود را با موارد فوق (موافقت‌ با تبادل سوخت هسته‌اي در خاك تركيه، به امانت گذاشته شدن 1200 كيلوگرم سوخت اورانيوم كمتر غني شده در تركيه و اينكه تبادل سوخت يك گام مثبت و رو به جلو تلقي شود و همكاري صلح‌آميز هسته‌اي جايگزين هرگونه تقابل و تهديد گردد) به آژانس بين‌المللي انرژي اتمي ظرف 7 روز اعلام مي‌كند و متناسب با درخواست گروه وين (روسيه، فرانسه، آمريكا و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي) جزئيات بيشتري درباره تبادل سوخت از طريق توافق‌نامه خطي و ترتيبات مربوط به توافقنامه ايران و وين كه متعهد به تحويل 120 كيلوگرم سوخت اورانيوم مورد نياز راكتور مي‌باشند، شرح داده خواهد شد.
براساس ماده 7 اين توافقنامه، از زماني كه گروه وين توافق خود را اعلام كند. طرفين خود را ملزم به اجراي ماده 6 ميدانند و ايران نيز موافقت خود را با انتقال 1200 كيلوگرم اورانيوم كمتر غني شده (LEU) اعلام مي‌كند و گروه وين نيز متعهد مي‌شود 120 كيلوگرم سوخت مورد نياز رآكتور تهران را به ايران تحويل دهد.
اين پيش‌بيني نيز در بيانيه تهران گنجانده شده است كه درصورتي كه مفاد اين توافق‌نامه مورد توجه قرار نگيرد حسب درخواست ايران، دولت تركيه سوخت به امانت گذاشته شده را بدون معطلي به ايران برگشت دهد.
درباره توافق سه‌جانبه تهران براي مبادله سوخت اتمي چند نكته قابل تأمل است كه از اينقرارند:
1 - مهمترين نكته اينست كه تا قبل از اجلاس گروه 15 در تهران و اجلاس سه جانبه تركيه، برزيل و ايران، سياست محوري نظام جمهوري اسلامي ايران اين بود كه "مبادله سوخت اتمي فقط در ايران". اين نكته را آقاي منوچهر متكي وزيرامورخارجه كشورمان هفته گذشته براي چندمين بار مورد تأكيد قرار داد و نكته‌ايست كه با سياست اعلام شده توسط رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنه‌اي منطبق است. ايشان، سال گذشته تبادل سوخت با كشورهاي گروه 1+5 را مشروط به سه شرط دانستند كه عبارت بودند از:
1 - تبادل همزمان سوخت 20 درصد در برابر اورانيوم 5/3 درصد
2 - انجام مبادله فقط در خاك ايران
3 - تعيين ميزان اورانيومي كه مبادله مي‌شود براساس نياز ايران
متأسانه در بيانيه ديروز تهران، هيچيك از اين سه شرط رعايت نشده و ايران پذيرفته است 1200 كيلوگرم سوخت 5/3 درصدي اورانيوم خود را قبل از آنكه چيزي تحويل بگيرد از كشور خارج نمايد وظرف يكسال بعد مقدار 120 كيلوگرم سوخت 20 درصد غني شده تحويل بگيرد. اين، نه تنها رعايت شرط‌هاي مذكور نيست، بلكه يك عقب‌نشيني آشكار در همه زمينه‌هاي اعلام شده قبلي مي‌باشد.
2 - در تاريخ 17/2/89 يعني فقط 10 روز قبل از صدور بيانيه تهران، سخنگوي وزارت امورخارجه در بيان جزئيات مورد نظر جمهوري اسلامي ايران براي مبادله سوخت اتمي، برروي تناسب مقدار مورد نظر براي مبادله تأكيد كرد. در اين زمينه، گروه 1+5 در تاريخ 27 مهر سال 88 خواستار ارسال75 درصد اورانيوم ايران با غناي 5/3 درصد به روسيه و سپس فرانسه براي تبديل شدن به ميله‌هاي سوخت با غناي 20 درصد شد. اين پيشنهاد گروه 1+5 مورد پذيرش ايران قرار نگرفت زيرا ايران معتقد بود درصورتي كه شرايطي مانند همزماني و ساير تضمين‌ها داده شوند، در آنصورت نيز بايد جانب احتياط رعايت گردد و ايران ابتدا مقدار كمي از اورانيوم 5/3 درصد خود را با سوخت 20 درصد مبادله نمايد و در صورت انجام بدون مشكل آن، در مراحل بعدي براي مبادله بقيه اورانيوم تا 75 درصد نيز اقدام نمايد. اما در توافقنامه ديروز تهران صحبت از اينست كه ايران 1200 كيلوگرم اورانيوم 5/3 درصد خود را به تركيه ارسال نمايد كه اين مقدار حدود 80 درصد موجودي ايران را شامل مي‌شود.
3 - در گذشته، در برابر 75 درصد اورانيوم 5/3درصد غني شده ايران قرار بود 200 كيلوگرم سوخت 20درصد تحويل ايران شود، ولي در توافق ديروز صحبت از اينست كه در مقابل همان مقدار، فقط 120 كيلوگرم سوخت 20 درصد به ايران تحويل شود. معلوم نيست اين كاهش 80 كيلوئي چرا؟
4 - در اظهارات سخنگوي وزارت امورخارجه در تاريخ 17 ارديبهشت، علاوه بر ضرورت همزماني مبادله، درباره مكان مبادله نيز اظهارنظر شده و وي در همين اظهارات تاكيد نمود از نظر ايران هيچ مكاني غير از ايران براي مبادله قابل پذيرش نيست. اين نكته و ساير نكاتي كه در اظهارات سخنگوي وزارت خارجه مورد تاكيد قرار گرفته، همگي بر سياست اعلام شده توسط رهبر معظم انقلاب در زمينه مبادله سوخت اتمي منطبق است درحالي كه در توافق‌نامه ديروز تهران هيچيك ازآنها رعايت نشده‌اند.
5 - در بهمن ماه سال گذشته بعد از آنكه آمريكا و بعضي اعضاي گروه 1+5 بر نقطه نظر زياده‌خواهانه خود مبني بر عقب‌نشيني ايران در موضوع هسته‌اي اصرار ورزيدند و ايران را به تحريم‌هاي بيشتر تهديد كردند، رئيس جمهور كشورمان اعلام كرد دستور غني سازي 20 درصدي را توسط ايران صادر كرده تا نيازي به مبادله سوخت نداشته باشيم. بلافاصله بعد از صدور اين دستور، رئيس سازمان انرژي اتمي كشورمان نيز اعلام كرد غني‌سازي 20 درصدي در تاسيسات هسته‌اي ايران شروع شده است. با توجه به اين اعلام و اين اقدام، ايران چه نيازي به امضاي توافق‌نامه‌اي دارد كه در آن اينهمه عقب‌نشيني وجود دارد؟ اگر اخبار مربوط به توان ايران براي غني‌سازي 20درصد صحت داشته باشد، تازماني كه سوخت رآكتور تهران به پايان برسد ما مي‌توانيم سوخت جايگزين را تأمين نمائيم و نيازي به ارسال 1200 كيلوگرم اورانيوم خود به خارج از خاك ايران و دريافت سوخت 20 درصد غني شده تا يكسال ديگر نداريم. با توجه به اين واقعيت، اين سئوال مطرح است كه توافقنامه تهران چرا؟ جالب است كه رئيس سازمان انرژي اتمي در تاريخ18 فروردين سال جاري گفت: "ايران، اورانيوم 20 درصدي توليد كرده است" و در اول ارديبهشت همين امسال نيز گفته است: "توليد سوخت 20 درصدي به خوبي پيش مي‌رود" با اينحال، ما چه نيازي به چنين توافقنامه‌اي داريم؟
6 - ميان تركيه و ساير كشورها چه تفاوتي وجود دارد كه آقايان مبادله در خاك تركيه را بي‌اشكال ميدانند؟ اگر آمريكا و ساير اعضاي گروه 1+5 درصدد خيانت به ايران باشند و نخواهند به تعهدات خود در توافقنامه عمل كنند، مي‌توانند در خاك تركيه نيز چنين كنند. بنابر اين، تأكيد بر مبادله در خاك ايران، سياست درستي است كه بايد بر آن پاي فشرد.
اين واقعيت‌هاي آشكار، بر اين نكته تأكيد مي‌كنند كه برخلاف آنچه در تبليغات رسمي اعلام مي‌شود، توافق ديروز تهران نبايد يك پيروزي قلمداد شود، زيرا يك عقب‌نشيني در برابر زياده‌خواهي‌هاي غرب است و جمهوري اسلامي ايران نبايد به آن تن دهد.

سرمقاله جمهوری اسلامی